Қазіргі заманда медиа адам өмірінің ажырамас бөлігіне айналды. Біз күн сайын жаңалықтарды оқып, әлеуметтік желілерді ақтарып, мемдер көріп, подкаст тыңдап, TikTok видеоларын тамашалаймыз. Алайда медиа тек ақпарат көзі ғана емес. Ол адамның ойлау жүйесіне, көңіл күйіне, тіпті өмір салтына да тікелей әсер етеді. Сондықтан медианы бейберекет тұтынбай, онымен саналы түрде «достаса» білу өте маңызды.
Ең алдымен, медианы саналы түрде тұтыну қажет. Ақпаратты пассивті қабылдай бермей, қандай контент көріп отырғанымызды өзіміз таңдауымыз керек. Қай платформа бізге пайдалы? Қандай ақпарат ойымызды дамытады, ал қайсысы тек уақыт пен энергиямызды алады? Мысалы, жағымсыз жаңалықтарды күн сайын үздіксіз көру адамның психологиялық күйіне кері әсер етіп, күйзеліске әкелуі мүмкін.
Сонымен қатар, ақпаратты тексеру – медиамен дұрыс қарым-қатынастың негізгі шарты. Әлеуметтік желілерде түрлі жаңалықтар, пікірлер мен видеолар жылдам таралады. Алайда олардың барлығы бірдей шынайы бола бермейді. Сондықтан кез келген ақпаратты бір емес, бірнеше сенімді дереккөзден тексеріп көруді әдетке айналдыру қажет. Бұл жалған ақпараттың ықпалына түспеудің ең тиімді жолы.
Медианы өз пайдаңа жарата білу де маңызды. Ол тек көңіл көтеру немесе уақыт өткізу құралы емес. Дұрыс таңдалған контент арқылы білім алып, шығармашылық шабыт табуға, жаңа дағдылар үйренуге болады. Мысалы, пайдалы YouTube арналары, подкасттар мен онлайн курстар адамның ой-өрісін кеңейтіп, өзін дамытуға мүмкіндік береді.
Медиамен қарым-қатынасты реттеу үшін пайдалы әдеттер қалыптастыру қажет. Әлеуметтік желілерге нақты уақыт шектеуін қою, жаңалықтарды тек белгілі бір уақытта қарау – уақытты тиімді пайдалануға көмектеседі. Мұндай тәртіп адамды артық ақпараттан қорғап, зейінін маңызды істерге бағыттауға мүмкіндік береді.
Қарапайым, бірақ тиімді әдістердің бірі – контентті бағалау. Мысалы, Instagram немесе басқа желіде бір жазбаны лайк баспас бұрын өзіңізден: «Бұл маған не береді? Көңіл күйімді жақсарта ма? Жаңа нәрсе үйретеді ме?» деп сұрау жеткілікті. Егер жауабы жоқ болса, келесі контентке өткен дұрыс. Бұл медиамен саналы түрде «достасудың» практикалық тәсілі.
Қорытындылай келе, медиамен достасу – пассивті тұтынушы болу емес, саналы, таңдаулы және пайдалы ақпаратты қабылдай білу. Біздің ойымыз бен эмоциямыз медиа арқылы қалыптасады. Сондықтан медианы дұшпан емес, дұрыс пайдаланған жағдайда дамуға жол ашатын сенімді досқа айналдыру – әр адамның өз қолында.
Аружан Ереже, 11-сынып оқушысы
